امام ابو الحسن علی النقی(علیه السلام) پیشوای دهم شیعیان، در نیمه ذیحجه سال 212در اطراف مدینه به دنیا آمدند. پدرش پیشوای نهم شیعیان امام جواد (علیه السلام) ومادرش بانوی گرامی «سمانه» است که کنیزی با فضیلت و با تقوا بود.[1]امام هادی(علیه السلام) در سال 220 هجری پس از شهادت پدر گرامیشان بر مسند امامت نشستند، این امام همان در هنگام هشت سال داشتند. مدت امامت ایشان 33 سال و عمر شریفشان بیش از 41 سال چند ماه بود. قبر شریف این امام همام در شهر سامراء است.

اوضاع سیاسی،اجتماعی، عصر امام علی نقی (علیه السلام)

امام علی نقی (علیه السلام) درمدت امامت خود با چند تن از خلفای عباسی معاصر بود. این دوره از خلافت عباسیان  با ویژگی های خاصی همراه بود. که درادامه به بعضی از این ویژگی ها  اشاره می‌کنیم.

1-از بین رفتن هیبت و بزرگی خلافت در عباسیان:
موضوع خلافت مداری از جمله مسائلی بود که جهان اسلام در دوران امویان و عباسیان از جایگاه و هیبت بسزایی برخوردار بود؛ ولی در زمان  امام علی نقی (علیه السلام) رفته رفته این موضوع با مشکلات سیاسی فراوانی از جمله تسلط ترکان و بردگان بر دستگاه خلافت مواجه شد؛ از اینرو این  مشکلات باعث اضمحلال هیبت خلافت در دوره عباسیان بود. در این دو ره خلیفه عمدتاً‌ مقامی تشریفاتی به حساب می‌آمد. ولی با این حال هرگاه دستگاه خلافت خطری از جانب مخالفان احساس  می‌نمودند، در سرکوبی آن درنگ نمی‌کردند و کاردانان حکومتی نظر واحدی را در پی می‌گرفتند.

2- خوشگذرانی و میگساری درباران:
تاریخ نویسان در خصوص این ویژگی دوره عباسیان اینچنین می‌نویستند: خلفای عباسی در زمان حیات امام علی نقی(علیه السلام) به خاطر خلای که  حاکمیت دربار حاکم شده بود. به شب نشینی، خوشگذرانی و میگساری، میپرداختند. دربار خلافت غرق در فساد و تباهی و گناه بود.

3-گسترش ظلم و بیدادگری و خودکامگی:
حکومتهای که جایی برای مرجعیت دینی اهل بیت (علیهم السلام) قائل نیستند و ارزشی‌ برای معارف و آموزه‌های اسلامی قائل نیستند، خواه ناخواه از مسیر درست زندگی و حکومت داری خارج شده و ظلم ستم سر تا سر حکومت داری آنها را تباه خواهد نمود در این خصوص حکومت عباسیان نیز مستثنی نشدند. وظلم و جور را در حق امت به سر حد کمال خود رسانیدند.

4-گسترش نهضت‌های علوی:
در دوره امامت امام علی نقی(علیه السلام) کوشش عباسیان این بود که با ایجاد نفرت در جامعه نسبت به علویان، آنها را از جامعه ترد نمانید. هر موقع کوچکترین نهضتی از علویان مشاهده می‌شد برنامه سرکوبی بی‌رحمانه‌ آنان آغاز می‌گشت .شیوه علویان در این مقطع زمانی این بود که از کسی نامی نبرند و مردم را به رهبری «شخص برگزیده از آل محمد» دعوت کنند. کتب تاریخی در این دوره از حکومت عباسیان تنها درفاصله زمانی 219تا 270 قمری تعداد 18 قیام را نام برده‌اند؛ که نوعاً این قیام ها با شکست رو برومی‌شد وتوسط عباسیان سرکوب می‌گردید.

سخن آخر
هرچند در زمان امام علی نقی (علیه السلام) حکومت عباسیان داری هیبت و بزرگی خود نبودند و حکومت عباسیان با قیام های فراوانی دست به گریبان بودند ولی از آنجایی که بعضی از این قیام‌ها فاقد رهبری و فرماندهی منسجم و قوی بودند، در موارد بسیاری با شکست مواجه می‌شدند.از طرفی تاریخ نویسان نوشته اند بعضی از این نهضتها داری برنامه صحیح و کاملی نبودند از این رو این امور باعث شکست آنها میشد.

___________________

[1].سیره پیشوایان، مهدی پیشوایی، ص566. به نقل از طبرسی، اعلام الوری،ص355.

منبع فرآوری: سیره پیشوایان، مهدی پیشوایی، ص566.